Κάπου στη μέση του Λιβυκού, όταν η Κρήτη έχει μείνει πίσω σαν γκρίζα γραμμή, καταλαβαίνεις πού πραγματικά πηγαίνεις: στο τέλος της ηπείρου. Η Γαύδος είναι το νοτιότερο σημείο της Ελλάδας και, για τους περισσότερους γεωγράφους, ολόκληρης της Ευρώπης. Από εδώ μέχρι τη Λιβύη δεν υπάρχει παρά θάλασσα, κάπου εκατόν εβδομήντα ναυτικά μίλια.
Μια καρέκλα στην άκρη του κόσμου
Στο ακρωτήριο Τρυπητή, πάνω από τις τρεις φυσικές καμάρες που οι ντόπιοι λένε Καμαρέλλες, στέκει το πιο παράξενο μνημείο του Λιβυκού: μια υπερμεγέθης ξύλινη καρέκλα, στερεωμένη στον βράχο, με τη χαραγμένη προτροπή «Smile, Relax». Την έφτιαξαν γύρω στο 2000 Ρώσοι επιστήμονες που είχαν έρθει στο νησί μετά το Τσερνόμπιλ, αναζητώντας καθαρό αέρα και μια καινούργια αρχή. Έμειναν χρόνια, ίδρυσαν δικό τους «πυθαγόρειο ινστιτούτο» και άφησαν πίσω τους αυτό το κάθισμα που κοιτάζει τον νότο. Ανεβαίνεις, κάθεσαι και από κάτω σου τελειώνει μια ήπειρος.
Το νησί κουβαλάει κι άλλες, βαρύτερες μνήμες. Μια αρχαία παράδοση, ήδη από τον Καλλίμαχο, όπου τοποθετούσε εδώ την Ωγυγία της Καλυψώς. Από το απάνεμό της πέρασε το πλοίο που μετέφερε τον Απόστολο Παύλο στη Ρώμη, οι Πράξεις των Αποστόλων τη μνημονεύουν ως Καύδα. Και στη δεκαετία του 1930 στάθηκε τόπος εξορίας για πάνω από διακόσιους πενήντα κομμουνιστές, ανάμεσά τους ο Άρης Βελουχιώτης και ο Μάρκος Βαφειάδης.
Φωτό: studiosgeorge.gr
Άμμος, άρκευθοι και τραπέζια στην παραλία
Το τοπίο που σε περιμένει σήμερα είναι από τα πιο ασυνήθιστα της χώρας: αμμόλοφοι που κατρακυλούν ως το κύμα και, ριζωμένοι μέσα τους, αιωνόβιοι θαλασσόκεδροι στην πραγματικότητα άρκευθοι, κάποιοι πάνω από τριακόσια χρόνια, οικότοπος προτεραιότητας για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στον Άγιο Ιωάννη και στο Σαρακήνικο η σκιά τους είναι η μόνη στέγη που χρειάζονται οι περισσότεροι: εδώ επτά στους δέκα επισκέπτες κατασκηνώνουν. Τον χειμώνα οι μόνιμοι κάτοικοι δεν ξεπερνούν τους εβδομήντα. Τα καλοκαίρια το νησί φιλοξενεί πάνω από τρεισήμισι χιλιάδες ψυχές.
Για φαγητό, οι διευθύνσεις είναι λίγες και καλές. Στο Καστρί, στο Στέκι της Γωγώς, η ίδια η Γωγώ βγάζει κατσίκι στον φούρνο, χανιώτικο μπουρέκι και ένα γαλακτομπούρεκο με κατσικίσιο γάλα που το θυμάσαι για καιρό. Λίγο πιο κάτω, ο φούρνος της Στέλλας μοσχοβολάει από το πρωί. Στο Σαρακήνικο, η Χελώνα στρώνει τα τραπέζια της κατευθείαν πάνω στην άμμο, με φρέσκο ψάρι και μουσικές που κρατούν ως αργά. Στην Άμπελο, ο φάρος του 1880, έλεγαν πως ήταν από τους ισχυρότερους του κόσμου την εποχή του, λειτουργεί σήμερα ως μουσείο και καφέ, ιδανικό σημείο για το ηλιοβασίλεμα.
Πότε και πώς
Η αρχή του καλοκαιριού είναι η καλύτερη εποχή για τη Γαύδο: τα νερά έχουν ζεσταθεί, οι αμμουδιές είναι ακόμα μισοάδειες και στις ταβέρνες έχουν διάθεση για κουβέντα. Οι τετραετείς συμβάσεις των άγονων γραμμών εξασφαλίζουν τρία δρομολόγια την εβδομάδα από τη Χώρα Σφακίων όλο τον χρόνο, με τέταρτο το καλοκαίρι, και σύνδεση από την Παλαιόχωρα.
Αξιοθέατα, με την ξεναγική έννοια, η Γαύδος δεν διαθέτει. Έχει μια καρέκλα σε έναν γκρεμό, έναν φάρο του 1880 και πολύ Λιβυκό. Όποιος έκατσε ποτέ σε εκείνη την καρέκλα ξέρει ότι φτάνουν.
Info: Στο νησί τα μετρητά είναι απαραίτητα και το νερό πολύτιμο.