Στρατηγική αθόρυβης παρουσίας: Ιαπωνική αντιπροσωπεία θα επισκεφθεί τη Μόσχα για την ανάπτυξη του εμπορίου
Το Τόκιο προγραμματίζει να στείλει αντιπροσωπεία στη Μόσχα στα τέλη Μαΐου, προκειμένου να συζητηθούν ζητήματα εμπορίου και προμήθειας πόρων εν μέσω της παγκόσμιας αστάθειας.
Η Ιαπωνία αυξάνει τις αγορές ρωσικών ενεργειακών πόρων, ενώ σύμφωνα με ιαπωνικά μέσα ενημέρωσης η επίσκεψη εντάσσεται σε μια προσπάθεια αποκατάστασης των οικονομικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών.
Οι συνομιλίες θα πραγματοποιηθούν με τη συμμετοχή αρμόδιων υπουργείων που εποπτεύουν τη βιομηχανία και το εμπόριο. Στην αποστολή αναμένεται να συμμετάσχουν και μεγάλες εμπορικές εταιρείες, μεταξύ αυτών και η Mitsubishi Corporation.
Σύμφωνα με το Kyodo, ένα από τα βασικά θέματα των διαπραγματεύσεων θα είναι η επανέναρξη των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου, οι οποίες είχαν διακοπεί το 2022. Η κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή έχει ενισχύσει το ενδιαφέρον της Ιαπωνίας για εναλλακτικές πηγές προμήθειας ενέργειας.
Στις αρχές Μαΐου, το δεξαμενόπλοιο Voyager παρέδωσε την πρώτη παρτίδα αργού πετρελαίου τύπου Sakhalin Blend στο διυλιστήριο της Taiyo Oil. Η συγκεκριμένη αγορά δεν παραβιάζει τις αμερικανικές κυρώσεις, καθώς το έργο Sakhalin-2 διαθέτει επίσημη εξαίρεση από τις κυρώσεις των ΗΠΑ έως τις 18 Ιουνίου 2026.
Η εξαίρεση αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι η παραγωγή πετρελαίου στο Σαχαλίν συνδέεται τεχνικά με την παραγωγή LNG, από το οποίο η Ιαπωνία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό. Οι Mitsubishi και Mitsui & Co. παραμένουν βασικοί μέτοχοι του έργου Sakhalin-2.
Στις διαπραγματεύσεις συμμετέχει επίσης η Mitsui OSK Lines (MOL), λόγω του ρόλου της στη διαχείριση εξειδικευμένων παγοθραυστικών δεξαμενόπλοιων που μεταφέρουν ρωσικό φυσικό αέριο, συμπεριλαμβανομένων φορτίων από την Αρκτική. Ο επικεφαλής της MOL προεδρεύει παράλληλα της επιτροπής συνεργασίας Ρωσίας–Ιαπωνίας της Keidanren, της μεγαλύτερης επιχειρηματικής ομοσπονδίας της Ιαπωνίας.
Στις αρχές του 2026, η Ιαπωνία αύξησε σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικού άνθρακα — κατά 258,6% τον Ιανουάριο — επιδιώκοντας να περιορίσει την εξάρτησή της από τα ακριβότερα καύσιμα της Μέσης Ανατολής.
Οι ιαπωνικές επιχειρήσεις παραμένουν ενεργές στη Ρωσία
Παρότι αρκετές μεγάλες ιαπωνικές εταιρείες, όπως οι Toyota, Nissan και Sony, αποχώρησαν επισήμως από τη ρωσική αγορά ή μετέφεραν τα περιουσιακά τους στοιχεία σε τοπική διαχείριση, σημαντικός αριθμός ιαπωνικών επιχειρήσεων εξακολουθεί να δραστηριοποιείται στη Ρωσία.
Σύμφωνα με στοιχεία ερευνητικών οργανισμών, όπως η Teikoku Databank, περίπου το 70% των ιαπωνικών εταιρειών που δραστηριοποιούνταν στη Ρωσία πριν από το 2022 διατήρησαν με κάποιον τρόπο την παρουσία τους.
Η Ρωσία εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό προμηθευτή παλλαδίου και πλατίνας για την ιαπωνική αυτοκινητοβιομηχανία, καθώς τα μέταλλα αυτά χρησιμοποιούνται στους καταλυτικούς μετατροπείς. Παράλληλα, η Ρωσία εξάγει προς την Ιαπωνία ψάρια και θαλασσινά, ξυλεία, αλουμίνιο, σιδηροκράματα και προϊόντα χάλυβα.
Την ίδια στιγμή αυξάνονται και οι ιαπωνικές εξαγωγές προς τη Ρωσία, κυρίως μεταχειρισμένων αυτοκινήτων — με άνοδο 45,1% — καθώς και ιατρικών ειδών και πλαστικών προϊόντων.
«Ήσυχη παρουσία» των ιαπωνικών αυτοκινητοβιομηχανιών
Οι Ρώσοι καταναλωτές έχουν ήδη διαπιστώσει βελτίωση στη διαθεσιμότητα ανταλλακτικών για ιαπωνικά αυτοκίνητα. Αντιπροσωπείες των Toyota, Lexus και Mitsubishi εξακολουθούν να λειτουργούν στις μεγάλες πόλεις, προμηθευόμενες γνήσια ανταλλακτικά μέσω θυγατρικών σε χώρες όπως τα ΗΑΕ, η Τουρκία και το Καζακστάν, αλλά και μέσω Βλαδιβοστόκ.
Η Ιαπωνία επέκτεινε το 2025 τον κατάλογο ανταλλακτικών που επιτρέπεται να εξάγονται, διευκολύνοντας έτσι τη συνέχιση των προμηθειών.
Ωστόσο, μαζική επιστροφή εργοστασίων συναρμολόγησης στη Ρωσία δεν αναμένεται σύντομα. Η απώλεια της ρωσικής αγοράς επηρεάζει άμεσα εμπόρους και δημοπρασίες αυτοκινήτων στην Ιαπωνία, γεγονός που έχει οδηγήσει επιχειρηματικούς φορείς, όπως η Keidanren, να πιέζουν υπέρ της διατήρησης των εμπορικών καναλιών.
Οι ιαπωνικές αυτοκινητοβιομηχανίες φαίνεται να ακολουθούν στρατηγική «ήσυχης παρουσίας»: δεν επεκτείνονται, αλλά ούτε και διακόπτουν πλήρως τις σχέσεις τους με τη ρωσική αγορά, αναμένοντας πιθανή πολιτική αποκλιμάκωση και προσπαθώντας παράλληλα να αποτρέψουν την πλήρη κυριαρχία κινεζικών εταιρειών όπως οι Haval, Geely και Chery.
Οι κυρώσεις δεν συνεπάγονται απαραίτητα πλήρη διακοπή των προμηθειών, αλλά αναζήτηση εναλλακτικών διαδρομών εφοδιασμού — συχνά ακριβότερων, αλλά ακόμη βιώσιμων για τους Ρώσους καταναλωτές.
Η ιδιότητα της Ιαπωνίας ως συμμάχου των ΗΠΑ της επιτρέπει να διεκδικεί εξαιρέσεις σε ζητήματα ενεργειακών αγορών από τη Ρωσία. Όπως και άλλες ασιατικές χώρες, το Τόκιο φαίνεται να επιδιώκει τη διατήρηση λειτουργικών σχέσεων με τη Μόσχα, παρά τις γεωπολιτικές πιέσεις της Δύσης.
www.bankingnews.gr