Του Σωκράτη Ιωακείμ
Μεγάλες αποκλίσεις καταγράφονται στο κόστος στέγασης ανά επαρχία στην Κύπρο, με τα στοιχεία του Numbeo να σκιαγραφούν μια αγορά ακινήτων πολλών ταχυτήτων. Η εικόνα που προκύπτει δεν δείχνει μόνο ποια πόλη είναι ακριβότερη ή φθηνότερη, αλλά και το πόσο διαφορετικά λειτουργεί η αγορά από περιοχή σε περιοχή, είτε πρόκειται για ενοίκιο είτε για αγορά κατοικίας.
Αξίζει, πάντως, να σημειωθεί ότι τα στοιχεία του Numbeo προέρχονται από βάση δεδομένων που στηρίζεται κυρίως σε εισφορές χρηστών και, ευρύτερα, σε crowdsourced καταχωρίσεις, τις οποίες η πλατφόρμα συνδυάζει με δική της επεξεργασία. Το ίδιο το Numbeo παρουσιάζει την υπηρεσία του ως crowdsourced βάση δεδομένων για κόστος ζωής και στεγαστικά δεδομένα, ενώ στη μεθοδολογία του αναφέρει ότι χρησιμοποιεί τόσο στοιχεία χρηστών όσο και ορισμένα χειροκίνητα συλλεγμένα δεδομένα από άλλες πηγές. Αυτό σημαίνει ότι τα νούμερα λειτουργούν κυρίως ως ισχυρή ένδειξη τάσεων της αγοράς και όχι ως επίσημη κρατική στατιστική.
Λευκωσία
Στη Λευκωσία καταγράφεται η πιο ισορροπημένη εικόνα από τις μεγάλες αστικές περιοχές. Το μέσο ενοίκιο για διαμέρισμα ενός υπνοδωματίου διαμορφώνεται στα 684 ευρώ στο κέντρο και στα 588 ευρώ εκτός κέντρου, ενώ για διαμέρισμα τριών υπνοδωματίων φτάνει τα 1.456 ευρώ στο κέντρο και τα 1.123 ευρώ εκτός κέντρου.
Στην αγορά κατοικίας, η τιμή αγοράς ανά τετραγωνικό μέτρο φτάνει τα 2.728 ευρώ στο κέντρο και τα 2.000 ευρώ εκτός κέντρου.
Η εικόνα της πρωτεύουσας δείχνει μια αγορά που, παρά τις πιέσεις, παραμένει πιο συγκρατημένη σε σχέση με τις παραλιακές πόλεις. Αυτό πιθανότατα συνδέεται με το ότι η Λευκωσία διατηρεί πιο έντονο χαρακτήρα μόνιμης κατοικίας και εργασίας, χωρίς την ίδια τουριστική ή επενδυτική πίεση που παρατηρείται αλλού. Με απλά λόγια, παραμένει η πιο «λειτουργική» αγορά για νοικοκυριά που αναζητούν πιο προβλέψιμο στεγαστικό κόστος.
Λεμεσός
Η Λεμεσός εξακολουθεί να είναι η ακριβότερη επαρχία της Κύπρου, και μάλιστα με καθαρή διαφορά. Το ενοίκιο για διαμέρισμα ενός υπνοδωματίου ανέρχεται στα 1.352 ευρώ στο κέντρο και στα 1.151 ευρώ εκτός κέντρου, ενώ για τρία υπνοδωμάτια ανεβαίνει στα 2.327 ευρώ στο κέντρο και στα 1.742 ευρώ εκτός κέντρου.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η εικόνα στην αγορά: η μέση τιμή αγοράς φτάνει τα 4.365 ευρώ ανά τ.μ. στο κέντρο και τα 3.474 ευρώ εκτός κέντρου.
Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν ότι η Λεμεσός κινείται σε εντελώς διαφορετική τροχιά από την υπόλοιπη Κύπρο. Δεν πρόκειται μόνο για «ακριβότερη πόλη», αλλά για αγορά με πολύ υψηλό κόστος εισόδου τόσο για ενοικιαστές όσο και για αγοραστές. Η απόσταση από τις υπόλοιπες επαρχίες δείχνει ότι η ζήτηση παραμένει ισχυρή, όμως ταυτόχρονα εντείνει τις πιέσεις για τους ντόπιους εργαζομένους και τα νέα ζευγάρια, που δυσκολεύονται ολοένα περισσότερο να βρουν κατοικία σε βιώσιμες τιμές.
Λάρνακα
Η Λάρνακα εμφανίζεται σε ενδιάμεση θέση. Για διαμέρισμα ενός υπνοδωματίου, το μέσο ενοίκιο καταγράφεται στα 801 ευρώ στο κέντρο και στα 619 ευρώ εκτός κέντρου. Στα τρία υπνοδωμάτια, το ενοίκιο φτάνει τα 1.475 ευρώ στο κέντρο και τα 1.105 ευρώ εκτός κέντρου.
Στην αγορά ακινήτων, η μέση τιμή ανά τετραγωνικό μέτρο ανέρχεται στα 3.328 ευρώ στο κέντρο και στα 1.779 ευρώ εκτός κέντρου.
Η Λάρνακα δείχνει μια αγορά που δεν είναι πλέον «φθηνή», αλλά παραμένει αισθητά πιο προσιτή από τη Λεμεσό. Το ενδιαφέρον εδώ είναι η μεγάλη απόσταση ανάμεσα στο κέντρο και στις εκτός κέντρου περιοχές ως προς την αγορά, γεγονός που υποδηλώνει ότι η τοποθεσία παίζει ολοένα μεγαλύτερο ρόλο στις τελικές τιμές. Η πόλη φαίνεται να μετακινείται σταδιακά από τη ζώνη της σχετικής προσιτότητας προς μια πιο ακριβή πραγματικότητα.
Πάφος
Στην Πάφο, το ενοίκιο για ένα υπνοδωμάτιο διαμορφώνεται στα 1.000 ευρώ στο κέντρο και στα 883 ευρώ εκτός κέντρου, ενώ για τρία υπνοδωμάτια φτάνει τα 1.833 ευρώ στο κέντρο και τα 1.566 ευρώ εκτός κέντρου.
Για αγορά κατοικίας, η τιμή ανά τετραγωνικό μέτρο ανέρχεται στα 3.890 ευρώ στο κέντρο και στα 2.229 ευρώ εκτός κέντρου.
Η Πάφος επιβεβαιώνει ότι οι παραλιακές περιοχές εξακολουθούν να τραβούν προς τα πάνω τις τιμές. Το γεγονός ότι ακόμη και εκτός κέντρου τα ενοίκια παραμένουν υψηλά δείχνει ότι η πίεση δεν περιορίζεται μόνο στις πιο προβεβλημένες τοποθεσίες. Πρόκειται για αγορά με έντονη εξάρτηση από εξωτερική ζήτηση και επενδυτικό ενδιαφέρον, κάτι που ανεβάζει τις αξίες, αλλά ταυτόχρονα καθιστά δυσκολότερη την πρόσβαση των ντόπιων στην κατοικία.
Παραλίμνι
Το Παραλίμνι παρουσιάζει την πιο ιδιαίτερη εικόνα. Το μέσο ενοίκιο για ένα υπνοδωμάτιο είναι 600 ευρώ στο κέντρο και 566 ευρώ εκτός κέντρου, ενώ για τρία υπνοδωμάτια φτάνει τα 1.166 ευρώ στο κέντρο και τα 1.300 ευρώ εκτός κέντρου.
Στις τιμές αγοράς, καταγράφονται 2.750 ευρώ ανά τ.μ. στο κέντρο και 3.250 ευρώ εκτός κέντρου.
Εδώ εντοπίζεται και η μεγαλύτερη ιδιαιτερότητα. Τόσο στα τριάρια όσο και στην αγορά κατοικίας, οι εκτός κέντρου περιοχές εμφανίζονται ακριβότερες από το κέντρο. Αυτό υποδηλώνει ότι στην επαρχία Αμμοχώστου η κλασική διάκριση «κέντρο-περιφέρεια» δεν εξηγεί πάντα σωστά την αγορά. Σε πολλές περιπτώσεις, περιοχές εκτός παραδοσιακού αστικού κέντρου μπορεί να συνδέονται με παραθαλάσσιες ή τουριστικές ζώνες με αυξημένη αξία.
Στεγαστική αγορά με έντονες ανισότητες
Η συνολική εικόνα δείχνει μια στεγαστική αγορά με έντονες ανισότητες. Η Λεμεσός παραμένει μακράν η ακριβότερη επαρχία, τόσο για ενοίκιο όσο και για αγορά, σε επίπεδα που δημιουργούν σοβαρή πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα. Η Λευκωσία εμφανίζεται ως η πιο συγκρατημένη μεγάλη αγορά, η Λάρνακα κινείται σε μεταβατική φάση με ανοδικές τάσεις, η Πάφος παραμένει ακριβή λόγω ισχυρής ζήτησης, ενώ το Παραλίμνι παρουσιάζει μια πιο σύνθετη και λιγότερο συμβατική εικόνα.
Το βασικό συμπέρασμα δεν είναι μόνο ότι «άλλες πόλεις είναι ακριβές και άλλες φθηνότερες». Είναι ότι η αγορά κατοικίας στην Κύπρο παύει να λειτουργεί ενιαία. Και όσο οι αποκλίσεις μεγαλώνουν, τόσο περισσότερο το ζήτημα της στέγασης μετατρέπεται από οικονομικό δείκτη σε κοινωνικό πρόβλημα.